Fundusze
Fundusz – zasób środków finansowych bądź majątkowych przeznaczonych na jakiś cel. Także instytucja rozporządzająca tymi środkami.
Samo określenie „fundusz” pochodzi od łac. fundus i oznacza tyle co grunt, podłoże, podstawa, fundament. Istnieją różne rodzaje funduszy, ich data powstania sięga co najmniej XVIII wieku: i tak np. pierwszy fundusz emerytalny (Fundusz Pastorów Prezbiteriańskich) powstał w 1759 roku w USA.
Otwarty Fundusz Emerytalny (OFE) – w Polsce: osoba prawna stanowiąca odrębną masę majątkową, zarządzana i reprezentowana przez powszechne towarzystwo emerytalne (PTE). Osoby należące do OFE posiadają jednostki uczestnictwa dające im tytuł do części jego majątku. Otwarte fundusze emerytalne powstały w ramach reformy systemu emerytalnego w 1999 roku i pozwalają na gromadzenie środków na emeryturę w tzw. II filarze. Obecnie istnieje 14 OFE (łącznie istniały 22 podmioty).
Fundusz inwestycyjny – forma zbiorowego lokowania środków pieniężnych wpłaconych przez przedsiębiorstwa, gminy, osoby prawne oraz osoby fizyczne. Nawet stosunkowo niewielkie wpłaty wielu uczestników tworzą znaczny kapitał, który umożliwia korzystne inwestycje mające na celu osiąganie zysków wyższych niż tradycyjna lokata bankowa. Majątek funduszu inwestycyjnego lokowany jest na zasadzie dywersyfikacji ryzyka – tj. inwestowania w tak szerokie spektrum lokat, aby nawet spadek wartości jednej z lokat w niewielkim stopniu wpłynął na wartość całego portfela.
Według Ustawy z dnia 27 maja 2004 r.o funduszach inwestycyjnych(Dz. U. z dnia 28 czerwca 2004 r.) Dziennik Ustaw z 2004 r. Nr 146 poz. 1546:
Art. 3. 1. Fundusz inwestycyjny jest osobą prawną, której wyłącznym przedmiotem działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego, a w przypadkach określonych w ustawie również niepublicznego, proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych, w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe.
2. Przez publiczne proponowanie nabycia, o którym mowa w ust. 1, rozumie się proponowanie nabycia w sposób określony w art. 2 ust. 1 prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi.
3. Fundusz inwestycyjny prowadzi działalność, ze szczególnym uwzględnieniem interesu uczestników, przestrzegając zasad ograniczania ryzyka inwestycyjnego określonych w ustawie.
Podziały funduszy inwestycyjnych
Na światowym rynku finansowym wyróżnić można kilka typów funduszy inwestycyjnych. Podstawowe typy to:
- fundusze otwarte, FIO (tj. fundusze o zmiennej liczbie tytułów do uczestnictwa w funduszu tzw. jednostek uczestnictwa)
- fundusze zamknięte, FIZ (tj. fundusze o zasadniczo stałej liczbie tytułów uczestnictwa tzw. certyfikatów inwestycyjnych).
Wyróżnić można również:
- fundusze tzw. statutowe tj. będące spółką o zmiennym kapitale akcyjnym (np. amerykańskie mutual funds lub francuskie SICAV) lub
- tzw. typy umowne – tj. sytuacje, gdy fundusz jest wyodrębnioną masą majątkową (np. amerykańskie Unit Investment Trusts, francuskie FCP lub niemieckie Investmentfonds).
Trzeci podział funduszy inwestycyjnych dotyczy obszaru inwestycji:
- rynek akcji
- rynek obligacji
- rynek pieniężny
- rynek nieruchomości
